Een Travellerspoint blog

Zwerftocht

sunny 50 °C

Met mijn telecarte in de hand lijdt ik de luxe van een zwerversbestaan. Ik begeef me de laatste anderhalve week in Rabat en omgeving van ftour uitnodiging naar slaapadres; van vriendin naar gastfamilie. Ik heb de meeste bekenden in de hoofdstad weer voor een dag of twee opgezocht en heb daarnaast nog met Anna mijn gastgezin in Sidi Kacem een weekend bezocht. Vandaag bevind ik me plotseling in hartje Casablanca, opnieuw in een cyber. De afspraak met Fatima Zahra is op onverklaarbare wijze misgelopen en aangezien ik geen telefoon heb en zij die van haar niet opneemt, gun ik mezelf wat vrije tijd. Zij is begonnen aan een stage in deze drukke kuststad dus om haar nog te zien en om morgen het vliegtuig te kunnen pakken, slapen we bij haar zus Bouchra.

Het is ongelofelijk dat vandaag mijn allerlaatste dag in Marokko is. Niet alleen ongelofelijk omdat jullie dat waarschijnlijk nog niet wisten, maar ook omdat ik dat een week geleden nog niet wist. Met een gezond gevoel van berusting verstoort door een knijpende mysterieuze buikpijn geniet ik dus nog kort van de chaos, de sidderende hitte en de rauwe echtheid van het Marokkaanse bestaan. Verwacht me voor je deur, aan de telefoon of naast je op de dansvloer, ik kom jullie weer opzoeken! Tot snel!

Geplaatst door Jantien 8:02 Gearchiveerd in Marokko Reacties (2)

Allah yatik saha

Tmar, harira, milweed, sebakia en andere pijnigende etensgeuren.

sunny 32 °C

Het is vier uur en ik heb honger. Dat is het moment waarop ik het internetcafe verlaat. Ik loop langs de vele kraampjes waar het eten alvast wordt bereid en te koop is voor de ftoor vanavond. De etensgeuren in de namiddag zijn een grote overlast op straat momenteel maar er lijkt niet tot weinig tegen opgetreden te worden, beide tot mijn grote ergernis. De fruitkraampjes volgen, die eveneens mijn goedkeuring niet kunnen wegdragen, en dan loop ik onvermijdelijk iemand tegen het lijf die een praatje met mij aanknoopt. Ik zoek de beste tussen het aanbod uit (lees: interessante gesprekken) en mogelijk gaan we samen in cafe Maure in de tuinen van de Kasbah des Oudaies een figuurlijke thee drinken zonder daadwerkelijk thee te drinken. Niemand biedt ons ook thee aan in deze tijden dus het blijft vaak bij plaats nemen op het terras met het geweldige uitzicht over de zeezijde van Rabat.

Om vijf uur ben ik terug in de geweldige riad middenin de geweldige wit-blauwe kasbah des Oudaies om de deur voor Anna open te doen. Anna neemt ook deel aan het Nour-project en loopt stage bij de Nederlandse Ambassade in Rabat. Nadat Jonathan twee dagen geleden is vertrokken verblijf ik bij haar en zij leent mij overdag haar sleutel uit zodat ik in en uit het huis kan lopen. Samen overleggen we welke uitnodiging om de ftoor te eten we zullen aannemen en dan lopen we naar de medina om gebak en vruchten voor de gastvrouw te kopen. Als de honger en dorst bij mij echt nijpend worden gaat de zon vaak al onder en bevinden we ons aan een goed gedekte tafel met de traditionele harira, sebekia, temar, milweed en andere lekkernijen. Het is nog niet geheel een uitgewerkt dagelijks ritueel maar met de vele uitnodigingen lijkt het dat wel te kunnen worden. Vanavond kunnen we kiezen tussen Anna's buurvrouw of haar jus-kerel.

Het is Ramadan en ik vast wel, maar zonder veel overtuiging. Het is meer groepsgedrag moet ik tot mijn spijt bekennen. Het is een belangrijke maand in de Islamitische kalender waarin alle moslims hun luxes afleggen en van zonsopgang tot zonsondergang niet eten of drinken. Zo drukken zij hun gelijkheid uit, honger dringt immers door ieder klasseverschil heen, en trainen zij hun discipline en geloofskracht. Het zou ook goed voor je gezondheid moeten zijn; na de maaltijd word je daarom saha (in goede gezondheid) gewenst, beantwoord met Allah yatik saha (mag Allah je goede gezondheid geven). Maar 's nachts wordt er vier keer uitgebreid en zoet gegeten: de ftoor bij zonsondergang, de meest uitgebreide maaltijd (lunch) rond elf uur, een snack tussendoor rond 1 uur en diner rond 3 uur 's ochtends. Ik bid de vele gebeden niet en neem mij elke dag voor vandaag wel te eten en vooral water te drinken maar ik blijf het onbeleefd vinden om deze lekkernijen voor de neus van de trouwe moslims te kopen, laat staan nuttigen. Dus wacht ik tot zonsondergang en zeg ik trots dat ik heb gevast. Schaamtevol, ik weet het, maar het levert wel vele steunbetuigingen tijdens de etensuren op. Ik ben een soort groepsgevoel-junkie geworden, ik doe alles om bij de Marokkanen te horen.

Met Jonathan heb ik in Sidi Kacem wel een dag vol overtuiging gevast. Na onze maaltijd om drie uur 's nachts probeerden we net als alle moslims zo lang mogelijk te slapen om zo een groot deel van de dag alvast probleemloos te overbruggen. Toen ik wakker werd waren de vrouwen al begonnen het eten voor 's avonds te bereiden en die zelf-mutilatie inclusief bijbehorende pijnigende etensgeuren (enige overdrijving toegevoegd) ging de hele dag door. Met een vriendin van mij Khadija hebben we ons dus de laatste uren opgesloten in haar kamer voor een goed gesprek over de positie van de vrouw en de mogelijkheid van verandering in de Marokkaanse cultuur. Jonathan was intussen meegenomen door Tariq op een lange voettocht naar een waterreinigingsinstallatie dat tot zwembad verheven was. Ik was jaloers op zijn vrije plezier maar het lopen in de hete zon had wel zijn dorst verergerd. Ten tijde van zonsondergang was hij er erger aan toe dan ik. Maar het vele eten en de zoete drankjes leidden al snel tot een overuren-draaiende maag van ons beide.

Na de maaltijd begaven we ons naar de moskee. Ik had Tariq opgestookt om Jonathan mee te nemen en zelf liet ik me voor mijn inmiddels derde gebed begleiden door het jongere nichtje. Inmiddels al gewend aan het uitgebreide wasritueel en de vele herhalingen in het gebed, kon ik me nog verbazen over een mij nog niet bekende gewoonte van de mannen bij gebedstijd. Voordat het gebed aanbrak had hij met een groep jonge en oude mannen kif (kruidig geestverruimend tabak) en hashish gerookt in lange pijpjes, vergezeld door de gewoonlijke Marokkaanse mintthee. Dit alles vond in grote hoeveelheden plaats recht voor de moskee. De eeuwenoude traditie van het gebruik van deze rijkelijk geproduceerde goederen gaat verder terug dan het islamitische geloof maar in vele gebieden lijken zij goed samen te gaan. Tot nu toe heeft onze observatie nog geen moslim weten te verbazen.

De komende dagen zal ik nog deels bij Anna verblijven en daarna met haar een beetje gaan reizen in het weekend. Daarna zal ik nog Fatima Zahra enige tijd opzoeken en mijn vliegticket terug boeken. Ik heb Marokko nu als vrijwilliger en als toerist ervaren en genoten van het prachtige landschap en de zeer gastvrije en vriendelijke mensen. Het wordt tijd om mij langszaam weer klaar te maken om weer terug naar Nederland te gaan. Laat me weten hoe het met jullie is!

Geplaatst door Jantien 6:42 Gearchiveerd in Marokko Reacties (2)

Hamdoollah

Genoeg redenen om het Hoge Atlas gebergte nooit meer te vergeten.

sunny 42 °C

Bovenaan het hoge gebergte is de benzine op. We hebben in kilometers rijden al geen benzine-station of kioskje meer gezien en het eerste dorpje wacht beneden aan de eenzame weg op 50 km afstand. Ergens tussen Marrakesh en Agadir, scooters huren en autoroutes zoeken zijn we het Hoge Atlas gebergte vergeten. Om precies te zijn de Tizi n' Test bergen met een hoogte van 2092m en een algemene bekendheid om zijn krioelende lange weg omhoog en smalle ronddraaiende afdaling langs de steile afgronden. Het is 340 km vanaf Ourika Valley naar de badplaats Agadir en die hadden wij met 60km per uur in vier uur willen afleggen. Met een gemiddelde van 30km per uur berg opwaarts op onze 50 cc scootertjes en een voorzichtige pas bocht voor bocht bergafwaarts is het een onverwachte dagbesteding geworden. En dus is de benzine op. Er zit niks anders op dan te vertrouwen op de zwaartekracht en met de rem ingedrukt en adem inhoudend bij elke bocht en tegenligger te hopen op benzine, waar dan ook en van wie dan ook.

In het iedereen onbekende dorpje Gofindolt vinden wij Hamid, en Hamid heeft benzine die hij wel met colaflessen in onze scooters wil gieten. Nu rest ons alleen nog het immanente tijdsgebrek. In het geval de wegen platter worden kunnen we misschien Agadir nog bereiken maar het is waarschijnlijker dat we in Taroudannt een hotel zullen moeten vinden. We stappen enigzins gerustgesteld weer op onze scooters om de hopelijk resterende twee uur zon volledig te benutten. Tenminste, ik; Jonathan daarintegen laat zich met een slip in het zand en grind een meter van zijn scooter naar beneden vliegen om op de steenblokken net voor de beschermende boom een ligplaats te vinden. Als ik zijn remweg overbrugd heb en zijn scooter zie liggen is hij net wankelend opgestaan en zijn wonden aan het inventariseren. De vrouwen die langs de weg schuilden voor de zon zijn de eerste schrik overkomen en stromen prevelend en verwonderd op hem af. Hij is een beschermeling van God, van de engelen, en alleen 'hamdoollah' (God zij dank) kan de lading niet meer dekken. Dat hij nog leeft is een wonder. Geen Agadir, Taroudannt of motorrijden meer vandaag. Om de wonden schoon te krijgen belt Hamid een ambulance die ons naar het niet ver gelegen ziekenhuisje moet brengen. Ons protest tegen die overdadige behandeling verandert daar niks aan. Nadat Jonathan van de gratis service van de mooie Marokkaanse vrouwelijke dokter heeft genoten, inclusief injectie voor de pijn, brengt de kalme ambulance chauffeur ons ook weer genoeglijk terug naar Gofindolt.

Hamid heeft slaapplaatsen in zijn salon aangeboden en bij hem brengen we dus de nacht door. Rekkend en strekkend zijn we vanochtend toch weer vertrokken naar Agadir, misschien dat een beetje zeewater de gewonde gevallene goed doet. Geen zorgen dus, met de voorgeschreven pijnstillers en wat tijd moet hij er snel weer bovenop komen. Dan alleen nog het laatste probleempuntje: hoe gaan we de verhuurder van de 'alleen binnen Marrakesh' scooters uitleggen wat er in hemelsnaam met zijn scooters is gebeurd?

Liefs vanuit Taroudannt.

Geplaatst door Jantien 2:49 Gearchiveerd in Marokko Reacties (3)

Onverwachte wendingen

De grenzen van het mogelijke.

sunny 45 °C

'You just want our children.' Het gesprek heeft een onverwachte wending genomen en zijn woorden blijven in de lucht hangen. Rekenend op extra uitleg kijk ik hem onbegrijpend aan. Europese vrouwen baren niet genoeg kinderen dus willen Europese landen Marokkaanse babies. Zijn neef heeft hem dit verteld. Kinderen van Marokkaanse gezinnen krijgen in Engeland geld en een opleiding (ik weet niet precies waar hij naartoe wil) en dan raken ze los van Marokkaanse traditie en het islamitische geloof. Ah, dit is het hele idee, Europese landen bedrijven een soort nieuw kolonialisme. Het zou zo uit een Orson Wells roman gegrepen kunnen zijn.

Ik zit in een textielboetiekje in de medina van Fez. Verkopers laten je de bedrijvigheid in het maken van de tapijten, leer of sjaals zien om je zo tot het kopen van hun waar aan te zetten. Door bij de standaardvragen te vertellen dat ik al anderhalve maand in Marokko ben, deels voor vrijwilligerswerk, kan ik vaak rekenen op het beste van hun gastvrijheid. De verkoper en zijn broer hebben me voor de lunch uitgenodigd. Als we ter afsluiting mintthee drinken, is het gesprek over huwelijken en monogamie al vrij expliciet geweest. De jongste denkt eraan te trouwen maar vertelt ook over de recente avontuurtjes met 'vrije' vriendinnen. Tijdens de verloving blijken dat soort intimiteiten nog te kunnen en zelfs daarna moeten we volgens hem op lange termijn toegeven dat één nooit genoeg is. Zijn toekomstige bruid moet daarentegen wel maagd zijn. Nee, vrije vrouwen zijn vaak van goede afkomst en hebben andere manieren om hun toekomst te verzekeren. Mannen trouwen met maagden. Als de oudste er met een serieus gezicht aan toevoegt dat maagd aan de ene kant alleen niet altijd maagd aan de andere kant betekent, rollen ze om van het lachen.

Nu wil hij mij een persoonlijke vraag stellen. Heb ik in Marokko al het bed gedeeld met een Marokkaanse man? Nee, antwoord ik, want ik heb een vriendje. Hij concludeert dat ik niet op Marokkaanse mannen val. Gezien de menselijke natuur kan het niet aan monogamie liggen. Daarbij wordt er een verhaal opgetrommeld over een hitsige Fransman die jonge Marokkaanse meisjes wilde versieren terwijl hij getrouwd was. Daar kan geen eerlijk woord van mij tegenop. Ten tijde van de mintthee ben ik eigenlijk ook niet eens verbaasd over zijn conspiracy theory met betrekking tot ons gezinsherenigingsbeleid. Om mijn positie gemakkelijker te maken grap ik dat ze hun landgenoten best terug mogen; dat zou in één klap ook onze politieke problemen oplossen. Dat gaat hem te ver, terug wil hij ze niet, het is eigenlijk wel goed dat Marokkanen emigreren naar Europa en Marokko een beetje leger achterlaten.

Na anderhalve maand in Marokko kan ik er niet meer van overtuigd zijn dat wereldvrede onmogelijk is. Redelijk onschuldige losse ideeen als deze zijn daar niet de oorzaak van. Maar er zijn grote verschillen tussen de vastgeroeste denkbeelden van mij en Arabieren. Het opvallende en amusante aan Marokko is dat de samenleving op het eerste gezicht heel Westers lijkt. Neem als simpel voorbeeld de huizen: de luxe salons met TV, grote keuken en badkamer met douche en zittoilet. Is er behalve de kitsche decoratie dan geen verschil? Zeker wel: de salons dienen vaak als slaapkamer voor (een deel van de) familieleden, uitsluitend vrouwen houden zich bezig met de dagvullende huishoudelijke taken in de keuken en de douche werkt niet, gebruik liever het emmertje ernaast. Als je naar overeenkomsten zoekt, zal dezelfde desillusie zich voordoen in het dagelijks leven. Buiten de stedelijke uitzonderingen zijn de vrouwen eigenlijk nog steeds per definitie huisvrouw, als de man maar genoeg inkomsten heeft om zich dit te kunnen permitteren. Reizen zonder hun man, al is het maar een middagje naar een nabijgelegen stad, is niet aan de orde en dansen op bruiloften is voor vrouwen een discretionaire beslissing van de man. Polygamie is tot vier vrouwen toegestaan en onder de rijkeren buiten de stad ook redelijk wijd geaccepteerd. Het is de keuze van de man; de vrouw heeft wettelijk en religieus gezien geen inspraak. En zelfs de meest moderne vrouw kan zich opwinden over het hoofddoekjesverbod voor publieke functies in haar grondwettelijk vastgelegde Islamitische land.

Graaf vooral eens dieper in het Marokkaanse gedachtengoed. Probeer een gesprek aan te gaan over joden, mogelijk in relatie tot het Israel-Palestina conflict; vraag naar de cartoonrel of de duivelse versen die buiten de Koran zijn gelaten; stel voor een Christelijk weeshuis te beginnen in de Midden-Atlas. Wil je echt geschokt worden? Filosofeer eens over de vraag wie er achter 9/11 zat. Vergeet de populistische bewijzen van Amerika; denk verder dan de Loose Chains filmpjes en sta open voor een wereld waarin wetenschappelijk onderzoek niet de meeste geloofwaardigheid geniet. Immers, er is zoveel onderzoek dat je er eerst in moet geloven voordat je erdoor overtuigd kan worden. En geloof, ook buiten religie, is nou precies wat mensen samenbrengt en tegelijkertijd ongelofelijk verdeelt.

Waarom zal er dan nooit wereldvrede zijn? De verdeelsleutel is volgens mij niet wát je gelooft, maar dát je gelooft. Of je nou wetenschapper, pater of rechtenstudent bent, als je overtuigd bent van het één dan is het heel moeilijk open te staan voor andere denkpatronen. Jouw overtuiging beinvloedt alles dat je denkt, waarneemt en hoort. Hele maatschappijen varen daar wel bij, en de mensen voeden hun geloof met vooroordelen en ongegronde beschuldigingen tegen 'de anderen'. Vergis mijn illustratieve blog dus niet voor kritiek op de Marokkaanse maatschappij, maar verschillen in geloof en denkpatronen als deze overbrug je niet. Hoe kun je nou discussieren met iemand als hij jouw argumenten gewoonweg toch niet gelooft?

Afsluitend nog een klein stukje creatieve interpretatie van zowel wetenschap (maagdelijkheidsvlies) en de Koran (wat betekent maagd?). Mijn host-broer vertelde het mij gisteren: "Oui, c'est ca, muslim filles Maroccain fait l'amour et apres elles sont encore virgain. Les Maroccain sont tres intelligents." Aardig ook, het is jammer dat ik mijn gastgezin zondag al weer moet verlaten. Ruime troost is dat Jonathan dan op het vliegveld staat en wij twee weken door het Zuiden gaan reizen! Tot de volgende!

Geplaatst door Jantien 13:11 Gearchiveerd in Marokko Reacties (1)

Prille verliefdheid

Marokko blijft me steeds verrassen

sunny 40 °C

Ik ben verliefd geworden. Dat plan je niet, het gebeurt je gewoon. Mij overkwam het in de frisse kleurige straatjes van Assilah's medina. Ik was zonder problemen in de hete middagzon van het station over het strand naar de rode kasbah (stadsmuren) gelopen. Ik had de reeks van boetiekjes met divers ambachtelijk waar door de eerste hel wit, blauw en groen geverfde straatjes gevolgd en bevond me vervolgens middenin in de authentieke schilderachtige behuizing. In het doolhof van aangesloten huisjes had ieder straatje zijn eigen geheim; een mini tuinparadijsje, een prachtige traditionele Marokkaanse lamp of een ambachtelijke houtwerkplaats verscholen in een doodlopend steegje. Mijn ontdekkingstocht leidde me naar de zeezijde waar ik op de stadsmuur boven de rotsen en de krachtige stoten van de oceaan uittorende. Terugkijkend op de medina overviel mijn verliefdheid me. Dit is het pitoreske Marokko waarin ik zou kunnen leven. In mijn prille bevlieging stel ik mij voor dat de huizen zittoiletten hebben en de mensen elke dag van het uitzicht, de zon en het strand genieten.

Mijn bevlieging was onverwachts. Ik had op de heenweg naar Tangier wel in het stadje de nacht willen doorbrengen, maar dat was meer om de lange treinreis te overbruggen. Ik versliep me ondanks het prachtige voorbijgaande landschap en heb uiteindelijk alsnog laat 's avonds naar een hotel in de bekende Witte Stad gezocht. Tangier doet zijn bijnaam eer aan. De gloeiende zon weerkaatste tussen gewitte muren van de luxere villa's en hoge appartementsgebouwen. De Spaanse invloeden zijn duidelijk zichtbaar in de tegen de rots opgebouwde witte huizen, ruime boulevards en prachtige pleintjes voorzien van fontijnen en omgeven door palmbomen. Zelfs de talloze begroetende en naroepende jongens hebben Spaans tot de taal van hun verleiding verkozen. Ik ontwijk en negeer ze inmiddels met redelijke souplesse maar door mijn (in hun ogen) blonde haren zullen de complimenten mijn gehele verblijf aanhouden. Het voelt een beetje als Amsterdam Zuid in zomerhitte, al blijkt hier 'sssss' de voorkeur boven 'pssst' te genieten. Ik was verleid door de stad en zijn wonderen maar ik werd pas verliefd in Assilah. Daar kon een middag aan het strand niets aan veranderen.

Ik had mijn reis willen vervolgen naar Ceuta, ten oosten van Tangier, maar ik was mijn paspoort vergeten. Op ogenschijnlijk Marokkaans grondgebied bevinden zich namelijk nog twee mini Spaans stadjes die de integriteit van de grens lijken te tarten. Later, aan het eind van augustus, hoop ik mij alsnog tussen de bewoners en tapas te voegen om dit fenomeen te aanschouwen. Zouden deze stadjes de spanning en de extra grenscontrole die zij veroorzaken waard zijn? Hoe het ook zij, deze Spanjaarden hebben mij naar Assilah gedreven en daar ben ik hen dankbaar voor.

Terug in Sidi Kacem heb ik met de gevorderden de past continuous en met de beginners het klokkijken bestudeerd. De digitale klok lijkt ze nog te verwarren maar langzaamaan begint het begrip te dagen. Of mijn leerlingen allemaal wel eens gebruik maken van een digitale klok op een mobiele telefoon of computer thuis weet ik niet zeker. Het ontbreekt ze niet aan de basisbehoeften maar veel huisjes in de onverharde wijk waar ik woon zijn klein. De kinderen slapen vaak op salonbanken of dunne matrasjes en de privacy van een eigen kamer is zeldzaam. Daar waar de praktijk de overhand heeft is het straatbeeld niet mooi; het heeft enkele lokale vuilnisbelten en ongemakken in de huizen tot resultaat. Maar mijn leerlingen kunnen lezen en schrijven en de 50 dirham (5 euro) schoolgeld voor de zomercursus is betaald. Ze zijn gelukkig en dus ben ik het ook.

Gisteravond viel ik prompt weer middenin een bruiloft. Het woord 'overlast' kennen ze hier niet en dus was ik de voorgaande nacht door het getrommel en gezang al op de hoogte van de feestelijkheden. Beide dagen van de bruiloft duren tot laat vijf of acht uur 's ochtends en onder het genot van te harde muziek (ik vermoed om iedereen wakker te houden) dansen de jongere vrouwen en kijken de oudere vrouwen toe. Ik verkleedde mij nog om half een 's nachts om ook naar het dak van het huis te gaan. De rijke en kleurige rituelen van de vorige bruiloft waren dit keer niet hetzelfde. De bruid was alleen voor de ogen van de bruidegom en familie bestemd, dus na enige uren te hebben gedanst en gewacht, zocht ik mijn bed weer op. Toen ik 's ochtends opstond waren de banken in de salon weg en 's middags waren ze een muur in de zitkamer aan het metselen. Het kan de taalbarriere zijn, maar Marokko blijft mij steeds verrassen. Ik wacht de gebeurtenissen van vandaag en morgen gewoon af en plan alleen mijn lessen. Bedankt voor jullie reacties en blijf me op de hoogte houden van jullie dagen!

Geplaatst door Jantien 6:19 Gearchiveerd in Marokko Reacties (1)

(Berichten 1 - 5 uit 11) Pagina [1] 2 3 »